หากมองย้อนไปเมื่อ 20 ปีก่อน บางครอบครัวถือว่าการมีใบปริญญาจากมหาวิทยาลัยดังเปรียบเสมือนสิ่งที่สำคัญที่สุด ในชีวิต กลับกันเมื่อเจ้าพ่อนักประดิษฐ์คนดังอย่าง Elon Musk เจ้าของธุรกิจที่สร้างนวัตกรรมเปลี่ยนโลกอย่าง Tesla และ SpaceX ได้เคยให้สัมภาษณ์ไว้ในปี ค.ศ. 2014 และมีการกล่าวในทวิตเตอร์อยู่บ่อยครั้งถึงการรับคนเข้าทำงานในบริษัทของเขา โดยมีใจความสำคัญว่า “เขาไม่ได้สนใจใบปริญญาแต่กลับมองหาเอกสารหรือใบการันตีความสามารถพิเศษ ที่สามารถพิสูจน์ได้ หรือเรียกง่ายๆ นั่นคือ Portfolio” ซึ่งสิ่งเหล่านี้ สะท้อนให้เห็นว่า ใบปริญญาอาจจะไม่ได้เป็นเครื่อง การันตี 100% ว่า คุณคือผู้สมัครที่เพียบพร้อมไปด้วยคุณสมบัติที่เหมาะสมและจะถูกเลือก หากแต่บริษัทชั้นนำต่างๆ จะหยิบยกและค้นหาสิ่งที่เรียกว่า “ทักษะ” และ “ความสามารถที่พิเศษ” มาเป็นตัวชี้วัดและพิจารณารับคนเข้าทำงานมากยิ่งขึ้น ในอีกทางหนึ่งเราจะเห็นได้จากผู้ทรงอิทธิพลที่สามารถผลักดันธุรกิจให้มีมูลค่ามหาศาลและสร้างปรากฏการณ์ พลิกโลก หลายคนก็ไม่ได้เรียนจบมหาวิทยาลัย แต่กลับประสบความสำเร็จมากมายไม่ว่าจะเป็น Bill Gates แห่งอาณาจักร Microsoft หรือ Larry Ellison ผู้ก่อตั้ง Oracle รวมถึง Richard Branson ผู้ก่อตั้ง Virgin Group หรือแม้แต่กระทั่ง Steve Jobs สุดยอดซีอีโอผู้ล่วงลับแห่ง Apple ดังนั้นจึงอาจกล่าวได้ว่า “ทักษะ” เปรียบเสมือน “อาวุธสำคัญ” แห่งโลกยุคนี้และโลกอนาคตในการสร้าง “กำลังคนคุณภาพ” ที่จะผลักดันองค์กรให้เกิดการเติบโตอย่างก้าวไกลและสามารถสร้างความยั่งยืนทางเศรษฐกิจและสังคมในแต่ละประเทศได้อย่างยั่งยืน
นางอริญญา เถลิงศรี กรรมการผู้จัดการ SEAC (Southeast Asia Center) ศูนย์พัฒนาและส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตแห่งภูมิภาคอาเซียน กล่าวว่า “SEAC เชื่อเสมอว่า “คน” คือทรัพยากรอันทรงคุณค่าในการสร้างสรรค์ แนวทางการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ตามโจทย์พันธกิจของเราในเรื่อง Empower Living เรายังคงมุ่งมั่นดำเนินธุรกิจ ในการพัฒนาและยกระดับศักยภาพของคนไทยผ่านการเรียนรู้ตลอดชีวิต เพื่อเพิ่มคุณค่าและตอบโจทย์ทุกเป้าหมาย ของการใช้ชีวิตได้อย่างสมบูรณ์แบบ ซึ่งโลกปัจจุบันนี้เปลี่ยนแปลงรวดเร็วและมีความไม่แน่นอนสูงมาก องค์ความรู้ใหม่ ก็จะต้องเกิดขึ้นตลอดเวลาเพื่อให้สอดรับสถานการณ์ หลักสูตรและวิชาการที่สอนในสถาบันการศึกษาต่างๆ ต้องปรับตัวให้ทัน SEAC เดินหน้าสรรหาพันธมิตรที่มีมาตรฐาน ความเชี่ยวชาญและเจตนารมณ์เดียวกับเราเพื่อร่วมกัน Reskill และ Upskill คนไทย จนเกิดเป็นความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) และ SEAC ขึ้น เพื่อหาแนวทางในการสร้างและพัฒนา “กำลังคนคุณภาพ” ให้พร้อมรับมือความเปลี่ยนแปลงอย่างทันท่วงที ผ่านการเรียนรู้ตลอดชีวิต ด้วยการพัฒนาหลักสูตรประกาศนียบัตร (Non-Degree) ที่จะพัฒนานักศึกษา ที่กำลังเตรียมตัวเข้าสู่โลกของการทำงานให้พร้อมทั้งทักษะ Hard Skills หรือ ความรู้เชิงเทคนิค และ Hyper-relevant Skills หรือ ความรู้และทักษะที่สอดคล้องกับสถานการณ์ในปัจจุบัน หรือเรียกง่ายๆ ว่า ทักษะชีวิต ที่จะนำไปสู่โอกาสมากมายในการทำงาน”
Hard Skills และ Hyper-relevant Skills ต้องเกิดขึ้นควบคู่กัน สู่อีกขั้นของบันไดแห่งความสำเร็จ
Hard Skills หรือ ความรู้เชิงเทคนิค และ Hyper-relevant Skills หรือ ความรู้และทักษะที่สอดคล้องกับสถานการณ์ ในปัจจุบันตอนนี้มีความสำคัญมากต่อชีวิตการทำงาน โดยทักษะเหล่านี้ จะเกิดประสิทธิภาพได้ดีที่สุดเมื่อทำงานควบคู่ไปด้วยกัน ดังคำกล่าวที่ว่า “Hard Skills ทำให้คุณได้สัมภาษณ์งาน แต่คุณจะได้งานและรักษางานจนกระทั่งเจริญรุ่งเรืองต่อไปได้ จำเป็นต้องมี Hyper-relevant Skills” อาทิ การทำงานเป็นทีมได้ รู้แพ้รู้ชนะ สื่อสารกับคนอื่น รู้เรื่อง แสดงออกและเสนอความคิดได้ รวมทั้งมีระบบความคิดที่สมเหตุสมผล แปลว่า การเพิ่มทักษะอยู่ตลอดเวลา Upskill และ Reskill คือเคล็ดลับสำคัญ สำหรับนักศึกษาที่กำลังจะเข้าตลาดแรงงาน รวมไปถึงคนที่อยู่ในระบบ การทำงานแล้ว
ทำไมหลักสูตร Non-Degree จึงเป็นทางออกใหม่สำหรับนักศึกษาและคนทำงาน
โลกปัจจุบันเปลี่ยนแปลงรวดเร็วและมีความไม่แน่นอนสูง องค์ความรู้ใหม่เกิดขึ้นตลอดเวลา วิชาการที่เรียนอยู่วันนี้ อาจล้าสมัยในอีก 2 – 3 ปีข้างหน้า หลายอาชีพกำลังจะหายไป บ้างถูกแทนที่ด้วยปัญญาประดิษฐ์ (AI) อาชีพใหม่ ก็ไม่อาจคาดเดาว่าเป็นอะไร หลากหลายธุรกิจต้องปรับ รวมไปถึงรูปแบบการใช้ชีวิตก็ไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป เพราะฉะนั้น สิ่งที่จะทำให้เราสามารถอยู่รอดได้คือการรู้จักต่อยอดตัวเองและเน้นเพิ่มเติมทักษะที่จำเป็นเข้าไปเพื่อให้สอดคล้องกับ การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น สถาบันการศึกษาเองต้องพร้อมปรับตัว มองภาพใหม่ของการศึกษา ไม่ยึดติดกับการสอนเฉพาะเนื้อหาทางวิชาการแต่ต้องมองไปถึงทักษะการใช้ชีวิต รวมไปถึงกระตุ้นการเรียนรู้ด้วยตัวเองและตลอดชีวิต เพื่อความอยู่รอดในสังคมปัจจุบัน โดยหลักสูตรประกาศนียบัตร (Non-Degree) บนความร่วมมือระหว่าง มจธ. และ SEAC จะมาช่วยตอบความต้องการนี้ได้เป็นอย่างดี เพราะอัดแน่นไปด้วยทักษะเชิงเทคนิคความรู้และทักษะชีวิต สอนให้ผู้เรียนมี Learning Mindset ใหม่ๆ ที่สามารถปรับตัวให้เข้าได้กับทุกสถานการณ์ พร้อมส่งเสริมและพัฒนากำลังคนให้มีคุณภาพและมีทักษะครบถ้วนตามความต้องการของตลาดแรงงานผ่านการจัดรูปแบบการเรียนรู้ ที่ตอบรับรูปแบบใหม่ของกรใช้ชีวิตที่มีคล่องตัว ทันสมัย และตรงกับความต้องการของผู้เรียนที่หลากหลายมากขึ้น อาทิ เรียนรู้ผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ (E-Learning) ระบบออนไลน์ (Online Learning) แบบห้องเรียน (Classroom Learning) และรูปแบบอื่นๆ ทั้งหมดนี้ก็เพื่อลดปัญหาแรงงานไม่มีคุณภาพ ลดอัตราคนว่างในอนาคต เน้นผลิต “คน” ที่ตรงกับ ความต้องการ
รองศาสตราจารย์ ดร.สุวิทย์ แซ่เตีย อธิการบดี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) กล่าวว่า “หลักสูตรประกาศนียบัตร (Non-Degree) จะไม่เน้นที่ใบปริญญา แต่จะเน้นสร้างศักยภาพให้กับ “นักศึกษา” โดยในที่นี้หมายถึง คนที่เข้ามาเรียนรู้ใน มจธ. ทุกคนต้องสามารถเอาความรู้มาประยุกต์ใช้กับสถานการณ์รูปแบบใหม่ๆ ได้ ซึ่งตรงนี้ มจธ. เชื่อว่าเราจะมองแต่นักเรียนที่จบ ม. 6 ไม่ได้ แต่ต้องมองคนที่อยู่ในระบบทำงานแล้วด้วย เพราะคนทุกคน มีความหมายและเป็นผู้นำที่สร้างงานที่มีคุณค่าและมูลค่ามากขึ้นกว่าเดิม เป็นประโยชน์ให้สังคมได้ นอกจากนั้น ทาง มจธ. เองก็ได้ให้ความสำคัญกับคณาจารย์ที่จะต้องมีหูตากว้าง ต้อง Upskill และ Reskill ด้วยเช่นกัน และต้องทำวิจัยที่ตอบโจทย์จริงของสังคม เป็นงานวิจัยที่เป็นที่ต้องการของทั้งภาครัฐและเอกชน เพื่อให้ได้มาซึ่งองค์ความรู้ใหม่มาใช้ถ่ายทอดให้กับนักศึกษาอย่างต่อเนื่อง รวมถึงการเอาองค์ความรู้ดังกล่าวไปพัฒนาต่อยอด หรือแก้ไขปัญหา ในเชิงของบริการทางวิชาการให้กับภาคธุรกิจต่างๆ ภายนอกมหาวิทยาลัยอีกด้วย นอกจากนั้น ภายใต้ความร่วมมือนี้ ยังจะสร้างทักษะให้กับกลุ่มอาชีพใหม่ๆ ป้อนภาคการศึกษา ได้แก่ Online Instructional Designer (นักออกแบบการสอนแบบออนไลน์), Virtual Learning Facilitator (อาจารย์เกื้อหนุนสำหรับการเรียนแบบออนไลน์) และ Data Scientist Facilitator (อาจารย์เกื้อหนุนด้าน Data Science) ทั้งหมดนี้สะท้อนให้เห็นถึงอีกหนึ่งก้าวของ มจธ. ในการเป็น มหาวิทยาลัยที่มีคุณค่าและความหมายให้กับประเทศชาติและสังคมโลกด้วยการบูรณาการในหลากหลายมิติ ภายใต้บทพิสูจน์ในการ “ผลิตกำลังคนคุณภาพ” ป้อนเข้าสู่สังคมได้มากขึ้นอย่างต่อเนื่อง”
นางอริญญา กล่าวสรุปว่า “จากการร่วมมือกันครั้งนี้ระหว่าง มจธ. และ SEAC นอกจากจะนับเป็นก้าวสำคัญของวงการศึกษาที่สถาบันของภาครัฐจับมือกับองค์กรด้านการเรียนรู้ภาคเอกชนเพื่อร่วมกันสร้างกำลังคนคุณภาพให้กับประเทศไทยจากการผสานความเข้มแข็งของทั้งสององค์กรแล้ว ยังถือเป็นมิติใหม่ที่ทั้งสองสถาบันจะสร้าง Lifelong Learning Community ให้เกิดขึ้นจริงในสังคมไทย คือการร่วมเรียนรู้แบบไม่จำกัดเรื่องอายุ เป็นโอกาสสำคัญที่นักศึกษาและบุคลากรต่างๆ จะได้ร่วมเรียน ทำกิจกรรม แลกเปลี่ยนมุมมองความคิดและประสบการณ์จริงกับผู้บริหารทุกระดับ จากหลากหลายอุตสาหกรรมในคลาสเดียวกัน ในขณะเดียวกันกลุ่มคนทำงาน ผู้บริหารเองก็จะได้มุมมองสดใหม่ จากเด็กรุ่นใหม่ รวมถึงประสบการณ์ที่แตกต่างจากกลุ่มบุคลากร แน่นอนว่าผลที่ได้คือการบูรณาการประสบการณ์ จากคนหลากหลายวัย ซึ่งการหลอมรวมทั้งสองส่วนคือประโยชน์ต่อทุกฝ่ายรวมถึงองค์กรหรือบริษัทอย่างเป็นรูปธรรม”
